404 hata sayfası nasıl tasarlanmalı?

İyi bir 404 hata sayfası, aranan sayfanın bulunamadığını açık bir dille söyler, ziyaretçiye site içi arama, popüler sayfalar ve ana sayfa bağlantısı gibi yollar sunar ve markanın sesini korur. Teknik olarak da sunucu bu sayfayı gerçek bir HTTP 404 (veya kalıcı olarak kaldırılan içerik için 410) durum koduyla döndürmelidir; aksi halde Google sayfayı soft 404 olarak işaretler.

Adımızda 404 geçtiği için bu konu bize ayrıca yakın. Ama şaka bir yana, 404 sayfası çoğu sitede en az özen gösterilen sayfadır: ya sunucunun gri varsayılan hata ekranı görünür ya da ziyaretçi tek bir cümleyle yüz yüze bırakılır. Oysa kırık bir bağlantıdan gelen her ziyaretçi, kaybedilmek üzere olan bir müşteri adayıdır.

404 hata sayfasında hangi unsurlar bulunmalı?

404 hata sayfasında dört temel unsur bulunmalıdır: sayfanın bulunamadığını suçlamadan anlatan net bir mesaj, site içi arama kutusu veya kategori bağlantıları, en çok ziyaret edilen sayfalara kısayollar ve ana sayfaya dönüş bağlantısı. Sitenin üst menüsü ve alt bilgisi de 404 sayfasında görünmeye devam etmelidir.

• —Net mesaj: "Aradığınız sayfa taşınmış veya kaldırılmış olabilir" gibi kullanıcıyı suçlamayan bir açıklama.
• —Arama: özellikle blogu veya ürün kataloğu olan sitelerde bir arama kutusu.
• —Popüler bağlantılar: ana hizmetler, en çok okunan yazılar veya kategori sayfaları.
• —Ana sayfa ve iletişim: tek tıkla dönüş ve sorunu bildirme imkânı.
• —Tutarlı tasarım: normal menü, logo ve alt bilgi; sitenin dışına çıkıldığı hissi verilmemeli.

404 sayfasında mizah ve marka dili kullanılabilir mi?

404 sayfasında mizah ve marka dili kullanılabilir, yeter ki ziyaretçinin çıkış yolunu bulmasını geciktirmesin. Kısa ve markaya uygun bir espri, hata anını yumuşatır ve akılda kalır. Ancak ciddi bir sektörde, örneğin sağlık veya hukukta, sade ve yardımsever bir ton genellikle daha doğrudur. Mizah, işlevin yerine değil yanına eklenmelidir.

Görsel olarak ağır animasyonlardan ve büyük medya dosyalarından kaçınmak iyi bir fikirdir; 404 sayfası da diğer sayfalar kadar hızlı açılmalıdır. Hata metni, ekran okuyucular için de anlamlı olmalı; yalnızca bir görselin içine yazılmış bir mesaj erişilebilir değildir.

404 sayfası neden gerçek 404 durum kodu döndürmelidir?

404 sayfası gerçek 404 durum kodu döndürmelidir, çünkü arama motorları sayfanın var olup olmadığına ekranda yazan metne değil, sunucunun gönderdiği HTTP koduna bakar. Hata mesajı gösteren ama 200 OK kodu dönen bir sayfa, Google'a "burada geçerli bir içerik var" demektir. Sonuç, dizinde gereksiz ve düşük kaliteli sayfalar birikmesidir.

• —404 Not Found: sayfa yok; ileride tekrar oluşabilir.
• —410 Gone: sayfa kalıcı olarak kaldırıldı; Google bu kodu 404'e benzer işler, dizinden biraz daha hızlı çıkarabilir.
• —301 Moved Permanently: içerik başka bir adrese taşındıysa doğru seçim budur.
• —200 OK + hata mesajı: yanlış; soft 404 olarak işaretlenir.

Search Console'daki Sayfa dizine ekleme raporunda "Soft 404" başlığı altında görünen adresler, bu sorunun işaretidir. Tüm kırık adresleri ana sayfaya yönlendirmek de bir çözüm değildir; Google ilgisiz bir sayfaya yapılan bu toplu yönlendirmeleri de genellikle soft 404 olarak değerlendirir.

Tek sayfa uygulamalarında (SPA) 404 neden sorun olur?

Tek sayfa uygulamalarında (SPA) 404 sorun olur, çünkü sunucu genellikle bilinmeyen her adres için aynı index.html dosyasını 200 koduyla gönderir ve "sayfa bulunamadı" mesajını tarayıcıdaki JavaScript gösterir. Kullanıcı hata ekranını görür, ancak Google'a giden HTTP kodu başarılıdır. Bu yapı, React veya Vue ile kurulan sitelerde soft 404'lerin en yaygın nedenidir.

• —Sunucu tarafında bilinen rotaların listesini tutup bilinmeyen adresler için 404 kodu döndürmek.
• —Sayfaları derleme sırasında statik HTML olarak üretmek (prerender) ve tanınmayan adresler için ayrı bir 404 dosyası kullanmak.
• —Bunlar mümkün değilse, JavaScript ile hata ekranı gösterilirken sayfaya noindex meta etiketi eklemek.

Örneğin 404 Ajans'ın kendi sitesi React ile yazılmıştır ve derleme sırasında her sayfa statik HTML olarak üretilirken ayrı bir 404.html yedek sayfası da oluşturulur. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, sonucu tarayıcıda değil, sunucunun döndürdüğü durum koduyla ve Search Console'daki URL denetimi aracıyla doğrulamak gerekir.

Kaldırılan ürün ve hizmet sayfaları için 404 mü kullanılmalı?

Kaldırılan ürün ve hizmet sayfaları için 404 kullanılıp kullanılmayacağı, kaldırmanın geçici mi kalıcı mı olduğuna bağlıdır. Geçici olarak stokta olmayan bir ürünün sayfası 200 koduyla açık kalmalı, stok durumu ve alternatifler gösterilmelidir. Kalıcı olarak kaldırılan bir ürün veya hizmet için yakın bir karşılık varsa 301, yoksa 404 veya 410 doğru seçimdir.

• —Geçici stok sorunu: sayfa açık kalır, "stokta yok" bilgisi ve benzer ürünler gösterilir.
• —Yerine yeni model gelen ürün: eski sayfadan yeni modele 301 yönlendirme.
• —Tamamen bırakılan hizmet: 404 veya 410; iç bağlantılar ve site haritası da temizlenir.
• —Sezonluk kampanya sayfası: her yıl aynı adresi güncellemek, yeni adres açıp eskisini kırmaktan iyidir.

Hangi karar verilirse verilsin, kaldırılan sayfaya giden site içi bağlantılar da güncellenmelidir. Menüde, blog yazılarında veya site haritasında kalan eski bağlantılar hem ziyaretçiyi 404 sayfasına gönderir hem de arama motorlarının tarama bütçesini boşa harcar.

Kırık bağlantılar nasıl bulunur ve düzeltilir?

Kırık bağlantılar; Search Console'un dizine ekleme raporu, sunucu erişim kayıtları, analitik araçlarda 404 sayfasının görüntülenmeleri ve bir tarama aracıyla bulunur. Düzeltme yöntemi bağlantının türüne göre değişir: site içi kırık bağlantı doğrudan güncellenir, dışarıdan gelen ve hâlâ değerli olan eski adresler ise en yakın içeriğe 301 ile yönlendirilir.

• —404 sayfası görüntülenmelerini analitikte ayrı bir olay veya sayfa başlığıyla izleyin.
• —Hangi adreslerin en çok 404 verdiğini ve nereden geldiğini (referrer) aylık kontrol edin.
• —Taşınan içerik için 301 ekleyin; gerçekten kaldırılan içerik için 404 veya 410 bırakın.
• —Site taşıma ve yenilemelerinden önce eski-yeni adres eşleme tablosu hazırlayın.