Başlık etiketleri (H1-H6), bir sayfanın içerik taslağını anlatan HTML öğeleridir. H1 sayfanın ana konusunu, H2 ana bölümleri, H3 ise bu bölümlerin alt başlıklarını belirtir. SEO'da doğru kullanımın amacı anahtar kelime doldurmak değil, hem okuyucunun hem arama motorunun sayfanın yapısını tek bakışta anlamasını sağlamaktır.
Başlıklar, sayfa görünümünü düzenlemek için seçilen büyük puntolu satırlar gibi görülür ve bu yüzden en sık yanlış kullanılan öğelerdendir. Oysa başlık etiketi bir stil değil, bir anlamdır. Aşağıda hiyerarşinin nasıl kurulacağını, tek H1 tartışmasındaki gerçek durumu, anahtar kelime ve soru formatını, erişilebilirliği ve tema kaynaklı hataları sırayla ele alıyoruz.
Başlık etiketleri (H1-H6) nedir ve ne işe yarar?
H1'den H6'ya kadar altı başlık seviyesi vardır; sayı küçüldükçe başlık daha üst düzeydir. Bir kitabın adı, bölümleri ve alt bölümleri gibi çalışırlar. Başlıklar okuyucunun sayfayı taramasını kolaylaştırır, ekran okuyucu kullanıcılarına gezinme noktaları verir ve arama motorlarına sayfanın hangi konuları kapsadığını anlatır.
Pratikte yalnızca ilk üç seviye çoğu sayfa için yeterlidir. H4-H6 uzun teknik belgelerde ya da çok katmanlı rehberlerde gerekebilir. Önemli olan seviyelerin sırayla ve anlamlı iç içe geçmesidir: H2'nin altında H3, H3'ün altında H4 gelir; H2'nin altında doğrudan H4'e atlamak okuma sırasını bozar.
Başlık hiyerarşisi nasıl kurulur?
Hiyerarşi, sayfanın içindekiler listesini çıkardığınızda anlamlı bir taslak vermelidir. H1 sayfanın bütününü, her H2 bir ana bölümü, her H3 ilgili H2'nin bir alt noktasını anlatır. Sadece başlıkları art arda okuyan biri sayfanın ne anlattığını anlayabiliyorsa hiyerarşi doğru kurulmuş demektir.
- —H1: sayfanın ana konusu; sayfada genellikle bir tane ve en başta.
- —H2: ana bölümler; her biri sayfanın konusunu bir yönden cevaplar.
- —H3: bir H2'nin alt başlıkları; yalnızca bölümün birden fazla alt noktası varsa kullanılır.
- —H4 ve altı: çok detaylı rehberlerde ya da teknik dokümanlarda gerekirse.
- —Seviye atlama: H2'den H4'e doğrudan geçmeyin; önce H3 olmalıdır.
- —Eşit seviye eşit ağırlık: aynı seviyedeki başlıklar benzer kapsamda olmalıdır.
Basit bir kontrol: sayfanın tüm metnini sildiğinizi, yalnızca başlıkların kaldığını düşünün. Geriye bir içindekiler listesi gibi okunan, mantıklı sırada bir iskelet kalıyorsa iş tamamdır.
Sayfada tek H1 mi olmalı? Birden fazla H1 kullanmak sorun mu?
HTML5 teknik olarak birden fazla H1'e izin verir ve Google'ın birden fazla H1 gördüğünde sayfayı cezalandırdığına dair bir belge yoktur; Google sözcüleri bunun bir sorun olmadığını defalarca söylemiştir. Yine de pratik öneri tek H1 kullanmaktır, çünkü sayfanın ana konusunu net tutar, erişilebilirlik araçlarında tutarlı davranır ve ekipteki herkes için anlaşılır bir kural sunar.
Tartışmanın kaynağı HTML5 “outline algoritması”dır. Bu algoritmaya göre her bölümde (section) H1 kullanılabilir ve tarayıcı seviyeyi bağlama göre hesaplar. Ancak bu algoritma hiçbir büyük tarayıcıda ve ekran okuyucuda gerçekten uygulanmadı. Yani pratikte tarayıcılar ve yardımcı teknolojiler H1'i H1, H2'yi H2 olarak görür; bölümlere göre yeniden seviyelendirme olmaz. Bu yüzden “her section'a bir H1” yaklaşımı güvenilir değildir.
- —Eski mit: “Birden fazla H1 görünce Google cezalandırır.” Belgelenmiş bir ceza yoktur.
- —Gerçek risk: ana konuyu bulanıklaştırmak ve erişilebilirlikte karışıklık yaratmak.
- —Pratik kural: sayfa başına bir H1 kullanın; logo, menü ya da kampanya bandını H1 yapmayın.
- —Blog yazısında H1 yazı başlığı, kategori sayfasında kategori adı olmalı.
- —Tek sayfalık sitelerde (landing) H1 teklifin ana vaadini taşır; alt bölümler H2 olur.
Anahtar kelime başlıklara nasıl yerleştirilir?
Ana anahtar kelime H1'de doğal bir biçimde geçmeli, ilgili alt sorgular ve eş anlamlılar ise H2 ve H3'lerde sayfanın gerçek içeriğine uygun biçimde dağıtılmalıdır. Her başlığa aynı kelimeyi koymak yararsızdır, okuyucuyu yorar ve spam görünümü verir. Başlık önce insana, sonra arama motoruna yazılır.
- —H1: sayfanın birincil niyetini taşıyan ifade; örneğin “Kocaeli'de kurumsal web sitesi nasıl kurulur?”.
- —H2: konunun alt soruları; her birinde farklı bir ilgili ifade ya da soru kalıbı kullanın.
- —H3: bir H2'yi örnek, adım ya da seçenekle ayıran açıklayıcı başlıklar.
- —Doğal dil: cümle akışını bozan “anahtar kelime + şehir” kalıplarını art arda sıralamayın.
- —Eş anlamlılar ve ilişkili terimler: aynı kelimeyi tekrarlamak yerine konuyla ilgili terimleri kullanın.
- —Başlık uzunluğu: kısa ve tarama kolaylığı sağlayacak kadar; ancak cevabı vermeyen kısa slogan başlıklardan kaçının.
Anahtar kelime seçimi bu yazının konusu değil; hangi ifadenin hangi sayfaya ait olduğunu belirlemek için araştırma adımına bakmanız gerekir.
Anahtar kelime ve niyet
Başlıkları soru formatında yazmak (AEO) neden işe yarar?
Soru biçiminde yazılmış başlıklar, kullanıcının gerçek aramasıyla birebir örtüştüğü için hem arama sonuçlarında hem de yapay zekâ destekli cevap özetlerinde sayfanın ilgili bölümünü bulmayı kolaylaştırır. Başlığın hemen altına 40-60 kelimelik doğrudan bir cevap yazmak, cevap motorlarının alıntı yapabileceği temiz bir bölüm oluşturur.
Bu yaklaşım Answer Engine Optimization (AEO) olarak anılır. Kural basittir: başlıkta soruyu sorun, ilk cümlede cevabı verin, devamında ayrıntıyı ekleyin. Ancak her başlığı soruya çevirmek zorunda değilsiniz; “Maliyet kalemleri” ya da “Adım adım uygulama” gibi doğal başlıklar da uygundur. Zorlama sorular okuyucuyu rahatsız eder. Hiçbir garanti de yoktur; iyi yapılandırılmış bir bölüm, alıntılanma şansını artırabilir ama güvence vermez.
- —Başlık, kullanıcının yazdığı gibi bir soru olsun: “Canonical etiketi nedir?”
- —Hemen altında 40-60 kelimelik net bir cevap olsun; tanım ya da karar cümlesiyle başlasın.
- —Cevaptan sonra örnek, adım listesi ve istisnalar gelsin.
- —Aynı sayfada birbirine çok benzeyen iki soru başlığı kullanmayın.
- —SSS bölümü varsa soruları ana başlıklarla tekrarlamayın; tamamlayıcı sorular seçin.
Başlıklar erişilebilirlik için neden önemlidir?
Ekran okuyucu kullanan kişiler sayfayı çoğunlukla başlıklar arasında gezinerek tarar; başlıklar bu kullanıcılar için içindekiler listesidir. Hiyerarşi bozuksa ya da başlıklar görsel amaçla seçilmişse bu gezinti çalışmaz. Doğru başlık yapısı erişilebilirliğin en temel parçalarından biridir ve zaten SEO ile aynı yönde çalışır.
- —Başlık seviyelerini atlamayın; H2'nin ardından H4 gelirse ekran okuyucu bunu bir hata gibi aktarabilir.
- —Boş başlık bırakmayın; tasarımda boşluk için kullanılan boş H2/H3 etiketleri gürültü yaratır.
- —Başlık metni tek başına anlamlı olsun: “Devamı”, “Detaylar” gibi belirsiz başlıklardan kaçının.
- —Gezinti alanlarını (menü, footer) başlıkla işaretlemeniz gerekmiyorsa işaretlemeyin; yalnızca sayfa içeriği için kullanın.
- —Klavye ve ekran okuyucuyla bir kez gezinerek test edin; hiyerarşi hatalarını görmenin en hızlı yoludur.
Tema ve sayfa oluşturucularda en sık yapılan başlık hataları nelerdir?
En sık hata, bir metni büyük ve kalın göstermek için başlık etiketi kullanmak ve tersine gerçek başlıkları düz paragraf gibi bırakmaktır. Tema ve sayfa oluşturucular çoğu zaman logoyu, slogan alanını, widget başlıklarını ve footer başlıklarını da farkında olmadan H-etiketi olarak çıkarır; sonuçta H1 ve H2'ler sayfanın gerçek konusundan uzaklaşır.
- —Stil için başlık: yazı büyük görünsün diye H2/H3 seçmek. Çözüm: başlığı anlama göre seçin, boyutu CSS ile ayarlayın.
- —Logo H1: bazı temalar logoyu her sayfada H1 yapar. Çözüm: ana sayfa dışında logoyu H1 yapmayın, sayfa başlığı H1 olsun.
- —Widget ve footer başlıkları: kenar çubuğu ve footer'daki “Son yazılar”, “Kategoriler” başlıkları H2/H3 olarak çıkıyorsa sayfa taslağını bozar. Çözüm: bunları daha düşük seviyeye ya da paragraf stiline çevirin.
- —Slider ve hero: slider'daki her slayt başlığı H1 olursa sayfada yedi H1 oluşur. Çözüm: yalnızca asıl mesaj H1 olsun.
- —Kalın paragraf: başlık gibi görünen ama etiketsiz kalın metin. Çözüm: gerçekten bölüm başlığıysa H2/H3 yapın.
- —Sıra atlama: tasarımda küçük görünsün diye H2'den H5'e geçmek. Çözüm: seviyeyi koruyup boyutu CSS ile küçültün.
- —Çoğaltılmış başlıklar: aynı başlığı birden fazla bölümde kullanmak. Çözüm: her başlığı o bölüme özgü yazın.
Bu hataları bulmanın en kolay yolu tarayıcı geliştirici araçları ya da bir tarama eklentisiyle sayfanın başlık yapısını listelemektir. Çıkan liste anlamsızsa tema ayarlarına ya da şablon dosyasına bakmak gerekir.
Başlık (H1) ile title etiketi arasındaki fark nedir?
Title etiketi sayfanın tarayıcı sekmesinde ve arama sonuçlarında görünen adıdır; H1 ise sayfa içinde ziyaretçinin gördüğü ana başlıktır. İkisi aynı konuyu anlatmalı ama birebir aynı olmak zorunda değildir. Title arama sonucunda tıklama kazanmak için, H1 ise sayfaya gelen kişiyi doğru yerde olduğuna ikna etmek için yazılır.
- —Title: yaklaşık 50-60 karakter; arama sonuçlarında kesilmemesi hedeflenir, marka adı sonda olabilir.
- —H1: sayfa içinde, uzunluk sınırı olmayan ama kısa ve net ana başlık.
- —Aynı kelimeler her ikisinde geçebilir; ancak aynı cümleyi kopyalamak zorunda değilsiniz.
- —Title tıklanabilirliğe, H1 sayfa içi netliğe odaklanır.
- —Google sonuçta başlık gösterirken sayfanın H1'ini ve diğer sinyalleri de kullanabilir; title zayıfsa kendi başlığını üretebilir.
Title ve meta açıklama yazımı ayrı bir konu; ayrıntıları için meta title ve description rehberimize bakabilirsiniz.
Örnek bir başlık iskeleti nasıl görünür?
İyi bir iskelet, başlıklara bakarak sayfanın tamamını anlatabilir. Aşağıda “Kurumsal web sitesi nasıl kurulur?” konulu bir blog yazısının sadeleştirilmiş taslağı var. Bu bir kurgudur; kendi konunuza göre uyarlayın.
- —H1: Kurumsal web sitesi nasıl kurulur?
- —H2: Kurumsal web sitesi nedir ve neden gereklidir?
- —H2: Başlamadan önce hangi kararlar verilmelidir?
- —H3: Alan adı ve barındırma
- —H3: Sayfa yapısı ve menü
- —H3: İçerik ve görseller
- —H2: Adım adım kurulum süreci nasıl işler?
- —H2: Yayın öncesi kontrol listesi
- —H2: Sık yapılan hatalar nelerdir?
- —H2: Maliyet ve süre neye göre değişir?
Bu iskelette H1'in altında doğrudan H2'ler gelir, H3'ler yalnızca birden fazla alt noktası olan H2'de kullanılır, sorular soru olarak yazılmıştır ve hiçbir seviye atlanmaz. Taslağı önce yazıp sonra metni doldurmak, hiyerarşi sorunlarını baştan engeller.
Başlıklar sıralamaya ne kadar etki eder? Gerçekçi beklenti nedir?
Başlık etiketleri tek başına güçlü bir sıralama kaldıracı değildir; etkisi içerik kalitesi, bağlantılar ve genel sayfa deneyimi yanında küçüktür. Buna rağmen doğru başlık yapısı, içeriğin anlaşılmasına, kullanıcı memnuniyetine ve cevap alıntılarına dolaylı katkı sağlar. Yanlış başlık yapısı ise bu katkıyı kaybettirir ve çoğu zaman diğer sorunların da işaretidir.
Bu nedenle başlıkları bir “hile” olarak değil, bir temizlik adımı olarak görmek doğrudur. Başlık yapısını düzeltmek ucuz ve riski düşük bir iyileştirmedir; ama sıralamada mucize beklemek hayal kırıklığı yaratır. Gerçek kazanç, başlık yapısı sağlam bir sayfada içeriğin ve linklerin daha iyi çalışmasıdır.
Başlık yapısı için uygulama kontrol listesi
Yeni bir sayfayı yayına almadan ya da mevcut bir sayfayı denetlerken aşağıdaki maddeleri sırayla kontrol edin. Hepsi tamamsa başlık yapısı çoğu durumda sorunsuzdur.
- —Sayfada bir tane ve konuyu net anlatan H1 var mı?
- —H1 logo, menü ya da kampanya bandı değil, gerçek sayfa başlığı mı?
- —H2'ler ana bölümleri, H3'ler alt noktaları anlatıyor mu?
- —Seviye atlama var mı? H2'den H4'e geçilmiş yer var mı?
- —Sadece başlıkları okuyan biri sayfayı anlayabiliyor mu?
- —Başlıklar kopya mı, boş mu, yalnızca stil için mi seçilmiş?
- —Önemli sorular başlık olarak yazılmış ve altında kısa cevap var mı?
- —Widget, footer ve slider başlıkları sayfa taslağını kirletiyor mu?
- —Title etiketi ile H1 aynı konuyu anlatıyor ama tıklanabilirlik için ayrı optimize edilmiş mi?
Kendi sitenizde bu kontrolü yapmak istiyorsanız, önce en çok trafik alan beş sayfadan başlayın. Sayfa başına birkaç dakikalık bir denetim bile çoğu zaman tema kaynaklı sistematik hataları ortaya çıkarır. 404 Ajans olarak teknik SEO denetimlerinde başlık yapısını da tema düzeyinde inceler ve düzeltme önerisini şablon dosyasına kadar indirerek veririz; ancak yukarıdaki liste kendi ekibinizin de uygulayabileceği kadar nettir.